EOS-magazine - Nieuws

Planten motor achter ijstijden?

Fri, 03 Feb 2012 15:06:00 GMT

Toen de eerste planten een half miljard jaar geleden aan land opdoken, lokten ze een serie ijstijden uit. Dat schrijven onderzoekers van de universiteiten van Exeter en Oxford in Nature Geoscience.

De eerste planten, de voorouders van de mossen, onttrokken mineralen zoals calcium en magnesium aan het gesteente waarop ze groeiden. Tijdens dat proces haalden de planten koolstofdioxide uit de atmosfeer, waardoor de temperatuur wereldwijd met ongeveer vijf graden Celcius daalde. Een deel van de mineralen kwam via de mossen uiteindelijk in de oceanen terecht, waardoor algen actiever werden. Die gebruikten op hun beurt koolstofdioxide, wat de globale temperatuur met nog eens twee tot drie graden deed dalen. Ook vandaag zorgen planten nog voor afkoeling van de aarde, maar hun bijdrage wordt ruims...

Eos Weekblad op iPad: Nederlanders maken overdraagbaar vogelgriepvirus

Fri, 03 Feb 2012 14:03:00 GMT

Het vogelgriepvirus H5N1 heeft sinds zijn ontdekking in 1997 al een paar prikken uitgedeeld. In totaal raakten sinds 2003 578 mensen besmet, waarvan er 340 stierven. Een death rate van zestig procent, dus. Gelukkig is het virus zelden overdraagbaar van mens naar mens. Althans, nu nog. In september vorig jaar kondigde Ron Fouchier van Erasmus Medisch Centrum Rotterdam op een congres aan dat het virus maar vijf mutaties nodig heeft om van fret tot fret, van zoogdier tot zoogdier dus, over te kunnen springen. De wetenschappelijke wereld moet de komende twee maanden grondig in debat over dergelijk tweesnijdend onderzoek. Zulke experimenten zijn nodig om het virus beter leren kennen, maar houden tegelijk het risico in dat het virus ontsnapt of door terreurbewegingen nagemaakt en ingezet wordt. En is censuur van de publicaties, als voorzorgsmaatr...

Orkaan helpt evolutiestudie

Fri, 03 Feb 2012 14:48:00 GMT

In 2004 roeide orkaan Frances de volledige populatie van een hagedissensoort op zeven eilandjes in de Bahamas uit. Door zorgvuldige herintroductie kregen wetenschappers de kans om hun evolutie grondig te bestuderen.

Op elk van de zeven eilandjes plaatsten onderzoekers van de University of California telkens een mannelijke en een vrouwelijke hagedis, afkomstig van een nabijgelegen eiland. Zo konden ze nagaan of de verschillende vegetatie van de eilandjes een invloed had op de evolutie van het diertje.

De vier volgende jaren vergeleken de wetenschappers regelmatig de hagedissen op de zeven stichtereilanden met hagedissen op twaalf controle-eilanden. Zo ontdekten ze dat alle hagedissen zich aanpasten aan hun omgeving maar dat ze toch de kenmerkende eigenschappen van hun stichters behielden.

Het stichtereffect, dat stelt dat de stichtende individuen van een populatie bepalend zijn voor de genenpool van ...

Een merkwaardige ijsnaald

Fri, 03 Feb 2012 10:05:00 GMT

De weersomstandigheden zijn momenteel ideaal om opstaande ijspegels te vormen, een uiterst zeldzaam natuurfenomeen.

Herbert Dorsey uit Glouchester, Massasuchetts beschreef de opstaande ijspegels voor het eerst in 1921. In een pan met water op zijn terras groeide een schuine ijspegel van 11,5 cm hoog en bovenaan 1 cm dik. Binnenin waren enkele gasbellen te zien.

Vruchteloos zette Dorsey de volgende winters zijn pan buiten, slecht ��n keer wou er een bobbeltje groeien in een schotel, en die was dan nog gebroken ook. Hoe kan zo'n opstaande ijspegel ontstaan?

Water heeft de unieke eigenschap dat de dichtheid het grootst is bij ongeveer 4�C. Warmer water zet dus uit en ook ijs heeft een veel groter volume dan...

Kuipers waarschijnlijk langer in de ruimte

Fri, 03 Feb 2012 09:00:00 GMT

Nederlands astronaut Andr� Kuipers blijft waarschijnlijk langer in de ruimte. Dat komt door problemen bij de eerstvolgende Russische raket die naar het internationale ruimtestation ISS moet gaan. Rusland heeft besloten die lancering uit te stellen tot 15 mei. Kuipers zou dan al op weg terug naar de aarde zijn.

Kuipers' werkgever, de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, heeft 'nog geen offici�le verklaring' uit Rusland gekregen. De ESA kan daarom niet zeggen of de ruimtereis van Kuipers wordt verlengd, liet een woordvoerster weten aan het ANP.

Het enige alternatief voor een langer verblijf van Kuipers is volledige ontruiming van het ISS. Het complex zou dan tijdelijk leegstaan, vanaf Kuipers' vertrek tot de aankomst van de nieuwe bemanning. Het ISS is sinds oktober 2000 permanent bewoond.

Kuipers ging op 21 december de ruimte in, met de Amerikaan Don Pettit en de Rus Oleg Kononenko. Zij sloten zich twee dagen later aan bij...

Eerste 3D-geprinte onderkaak geplaatst

Fri, 03 Feb 2012 12:15:00 GMT

Voor het eerst is een 3D-geprinte onderkaak bij een pati�nt ingebracht, een wereldprimeur. Dat maakte de Universiteit van Hasselt donderdag bekend.

'De onderkaak van een 83-jarige vrouw was ernstig ge�nfecteerd, waardoor verwijdering noodzakelijk was',. 'Met de leeftijd van de pati�nte in het achterhoofd, werd voor een op maat gemaakt implantaat gekozen in plaats van 'klassieke' microchirurgische hersteloperaties, die lang kunnen duren en risicovoller zijn. Door de vervanging van de kaak werden slik- en kauwbewegingen en een vrije ademhalingsweg behouden.'

Het is het eerste op maat gemaakte implantaat ter wereld ter vervanging van een gehele onderkaak. Ook de manier waarop de kaak is geproduceerd, door middel van 3D-printing van titaniumpoeder, is nieuw. Bij klassieke methodes kan het twee dagen duren voor een implantaat volledig klaar is. Met 3D-printing was de klus in een paar uur geklaard.

Nieuwe maansonde filmt achterkant maan

Thu, 02 Feb 2012 16:55:00 GMT

Een camera aan boord van een van de Amerikaanse tweelingsonde GRAIL heeft beelden naar de aarde gezonden van de achterkant van de maan. De filmbeelden zijn bedoeld voor onderwijsdoeleinden - de hoofdtaak van de GRAIL-sondes is het in kaart brengen van het zwaartekrachtsveld van de maan.

GRAIL bestaat uit twee identieke ruimtesondes, die onlangs Ebb en Flow zijn gedoopt. Beide zijn uitgerust met een eenvoudige camera. De nu getoonde beelden zijn van Ebb. Het ongeveer 30 seconden durende filmpje laat zien hoe Ebb van noordpool naar zuidpool de achterkant van de maan verkent. Beelden als deze zullen door Amerikaanse middelbare scholieren worden gebruikt om maanstructuren te selecteren die vanaf maart, als de GRAIL-sondes in een lagere omloopbaan om de maan cirkelen, nader kunnen worden ge�nspecteerd. (ee)

�